هوش مصنوعی میتواند در چند ثانیه درباره غم، اضطراب، تصمیمگیری یا حتی مشکلات خانوادگی متنی دقیق و متناسب تولید کند. اما تولید یک پاسخ مناسب الزاماً به معنی درک همان تجربه نیست. تفاوت میان «دانستن» و «فهمیدن» یکی از مهمترین نکاتی است که در استفاده روزمره از هوش مصنوعی باید آن را بشناسیم.
همشهری آنلاین -یکتا فراهانی: هوش مصنوعی مولد در سالهای اخیر توانایی شگفتانگیزی در تولید و پردازش اطلاعات پیدا کرده است؛ از نوشتن یک پیام تسلیت و توضیح مفاهیم پیچیده گرفته تا تحلیل داده، ترجمه و ارائه راهکار برای مسائل مختلف. همین توانایی گاهی این تصور را ایجاد میکند که ماشین نهتنها اطلاعات را میداند، بلکه موقعیت انسانی پشت آن اطلاعات را هم درک میکند. درحالیکه میان تولید یک پاسخ مناسب و تجربه یا درک انسانیِ یک موقعیت تفاوت مهمی وجود دارد؛ تفاوتی که شناخت آن بخشی از سواد هوش مصنوعی است.
وقتی ماشین برای اندوه شما متن مینویسد
دکتر اباذر کریمی پنابندانی، متخصص هوش مصنوعی و عضو آکادمی علوم اروپا، با اشاره به همین تفاوت توضیح میدهد اگر از یک سامانه هوش مصنوعی بخواهیم برای دوستی که عزیزی را ازدستداده، پیام تسلیت بنویسد، سامانه میتواند در چند ثانیه متنی روان، مؤدبانه و متناسب با شرایط تولید کند. حتی ممکن است نام فرد، نسبت خانوادگی و لحن موردنظر ما را نیز در متن بگنجاند.
اما پرسش اینجاست: آیا سامانه متوجه اندوه ما هم می شود.
البته این پرسش از ارزش پاسخ هوش مصنوعی کم نمیکند؛ بلکه مرز میان توانایی تولید یک پاسخ مناسب و تجربه یا درک انسانی موقعیت را نشان میدهد.
بییشتر بخوانید :
- کلاد در ایران؛ این فناوری پشت زندگی دیجیتال ما ایستاده است
- هوش مصنوعی فقط محتوا تولید نمیکند؛ در انتخاب و توزیع آن هم نقش دارد
فراتر از یک ماشین حفظ اطلاعات
کریمی میگوید هوش مصنوعی مولد از حجم بسیار زیادی از متنها و نمونهها الگو میآموزد و بر اساس درخواست کاربر، پاسخ تازهای تولید میکند. میتواند مفاهیم را توضیح دهد، میان موضوعهای مختلف ارتباط برقرار کند، متنها را خلاصه کند و در حل بسیاری از مسائل به کاربر کمک کند.
بنابراین، سادهانگارانه است که هوش مصنوعی را صرفاً یک ماشین حفظکردن اطلاعات بدانیم. بااینحال، روان صحبتکردن یا حتی درست پاسخدادن به یک سؤال، بهتنهایی نشان نمیدهد که سامانه تجربه زیسته، احساس یا قصدی مشابه انسان دارد.
تفاوت «دانستن» با «فهمیدن»
در گفتوگوهای روزمره، «دانستن» و «فهمیدن» گاهی بهجای یکدیگر استفاده میشوند؛ اما در مواجهه با هوش مصنوعی، جداکردن این دو مفهوم اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ممکن است فردی همه قوانین یک بازی را از حفظ باشد، اما تا زمانی که در یک موقعیت واقعی قرار نگیرد، ظرافتهای آن را بهطور کامل درک نکند. هوش مصنوعی نیز میتواند درباره اضطراب امتحان توضیحی بسیار دقیق ارائه دهد، اما خودِ اضطراب دانشآموز، شرایط خانواده او یا پیامدهای یک توصیه را تجربه نکرده است.
این مثال البته حکمی قطعی درباره همه شکلهای ممکن فهم ماشینی نیست؛ بلکه تفاوتی کاربردی را نشان میدهد که هنگام استفاده از این فناوری باید به آن توجه داشت.
پاسخ درست، همیشه شناخت درست نیست
به گفته این متخصص هوش مصنوعی، این تفاوت زمانی مهمتر میشود که پاسخ ظاهراً درست هوش مصنوعی را با شناخت کامل یک موقعیت اشتباه بگیریم.
فرض کنید معلمی از هوش مصنوعی بخواهد درباره دانشآموزی که افت تحصیلی پیدا کرده، نظر بدهد. سامانه میتواند مجموعهای از علتهای احتمالی و راهکارهای عمومی را ارائه کند؛ اما علت واقعی ممکن است بیماری، فشار روانی یا تغییری در شرایط خانوادگی دانشآموز باشد.
در چنین شرایطی، پاسخ هوش مصنوعی بهتر است نقطه شروع بررسی باشد، نه پایان آن. گفتوگوی مستقیم معلم با دانشآموز و خانواده و توجه به حریم خصوصی همچنان اهمیت دارد.
به گفته این متخصص هوش مصنوعی، سامانه میتواند تحلیل انسان را غنیتر و فرایند بررسی را سریعتر کند، اما مسئولیت انتخاب همچنان بر عهده انسان و سازمان باقی میماند.
یک سؤال ساده برای سنجش پاسخ هوش مصنوعی
برای کاربر عادی نیز یک تمرین ساده میتواند مفید باشد. بعد از دریافت پاسخ از هوش مصنوعی، باید از خود بپرسیم: این پاسخ بر چه اطلاعاتی تکیه دارد و کدام بخش از موقعیت من را نمیداند؟
اگر پاسخ درباره فرد دیگری است، آیا اطلاعات را از خود آن فرد هم گرفتهایم؟ اگر قرار است بر اساس پاسخ، تصمیم مهمی بگیریم، آیا شواهد مستقل یا نظر یک متخصص را هم بررسی کردهایم؟
حتی میتوان این پرسشها را مستقیماً از خود مدل پرسید: «چه فرضی درباره شرایط من کردهای؟» یا «چه اطلاعاتی لازم داری تا پاسخ دقیقتری بدهی؟» البته توضیحی که خود مدل درباره محدودیتها و فرضیاتش ارائه میکند نیز باید با نگاه انتقادی بررسی شود.
سواد هوش مصنوعی یعنی دانستن مرزها
سواد هوش مصنوعی فقط به معنی بلد بودن کار با ابزارهای مختلف نیست. بخش مهمی از این سواد، تشخیص این است که یک ابزار چه نوع دانشی در اختیار ما میگذارد و چه نوع قضاوتی همچنان به انسان نیاز دارد.
هوش مصنوعی ممکن است در چند ثانیه حجم بسیار زیادی از متن را پردازش کند و درباره موضوعهای بیشمار پاسخ بدهد، اما این توانایی را نباید باتجربه زیسته انسان یکی دانست. شناخت همین فاصله کمک میکندهم از تواناییهای فناوری بهتر استفاده کنیم و هم زمانی که تصمیمهای ما بر زندگی دیگران اثر میگذارد، با دقت و مسئولیت بیشتری عمل کنیم.
کد خبر 1072445
-
جنجال جیمیل | گوگل تحریم کرده است؟
-
حرکت ابرهای نامرئی بر فراز بسیاری از خدمات آنلاین شما | از بانک و فروشگاه اینترنتی تا هوش مصنوعی
-
فناوری هوشمند در حال ورود به لایههای مختلف فضای مجازی | از تولید متن و تصویر تا تصمیمگیری درباره محتوای موردمطالعه شما
-
این شرکت خودروسازی هفتهای هزار روبات تولید میکند
-
هوش مصنوعی میداند، اما آیا میفهمد؟ مرز میان پاسخگویی ماشین و فهم انسانی
-
خیانت نوعروس و قتل تازهداماد به دست مرد غریبه
-
قلعهنویی به روسیه ببازد اخراج میشود؟ | تصمیم مهم تاج برای جام ملتها و جام جهانی ۲۰۳۰
-
ترس استقلال از این سند مهم پرسپولیس | دربی و نتایج آبیها ۳ بر صفر میشود؟
-
بیژن مرتضوی وارد ایران شد
-
احتمال حمله جدید به ایران قبل از انتخابات وجود دارد؟ ؛ ادعای ترامپ
-
جزئیات مرگ پسر دوازده ساله بر اثر حمله خرس + ویدئو
-
ماجرای نقشه ۱۲ ساعته برای ترور و پرتاب ۸۳ بمب سنگرشکن! | ناگفتههای طراحی و اجرای عملیات ترور سیدحسن نصرالله
-
زخمی شدن ۸ تفنگدار دریایی آمریکا در حمله موشکی ایران
-
فوری | حمله به عربستان و انفجارهای مهیب در ریاض
-
خیانت نوعروس و قتل تازهداماد به دست مرد غریبه
-
فوری؛ ناو تئودور روزولت آمریکا با ۵۰۰۰ نظامی عازم خاورمیانه شد
-
ترس استقلال از این سند مهم پرسپولیس | دربی و نتایج آبیها ۳ بر صفر میشود؟
-
ببینید | آمریکاییها به مهدی هاشمی در لباس افغان جایزه دادند
-
بهانه عجیب برای ورود مستقیم به جنگ!؛ سرباز و تسلیحات میفرستیم اما شریک جنگ نیستیم!
-
خطر سکته و حمله قلبی با این شیرینکننده محبوب و به ظاهر سالم!
-
قلعهنویی به روسیه ببازد اخراج میشود؟ | تصمیم مهم تاج برای جام ملتها و جام جهانی ۲۰۳۰
-
فرود اضطراری یک هواپیما به دلیل آتش گرفتن پاوربانک؛ وضعیت مسافران
-
به اطلاعات CHATGPT اعتماد نکنید! | ممکن است اشتباه کند
-
وقتی هوش مصنوعی با اطمینان اشتباه میکند | ماشین جواب میدهد؛ خودتان باید قضاوت کنید
-
کودکان عصر هوش مصنوعی | نسلی که باید فکرکردن را یاد بگیرد نه فقط پاسخ گرفتن را
-
وقتی هوش مصنوعی علیه انسان اعلام جنگ میکند
-
فناوری هوشمند در حال ورود به لایههای مختلف فضای مجازی | از تولید متن و تصویر تا تصمیمگیری درباره محتوای موردمطالعه شما
-
اصطلاحاتی از هوش مصنوعی که لازم است بدانیم