کلیمانه؛ پیشتاز دوچرخهسواری شهری در آفریقا
شهر ساحلی کلیمانه در مرکز موزامبیک در سال ۲۰۲۵ با قرار گرفتن در صدر فهرست شهرهای دوستدار دوچرخه در آفریقا، به الگویی نوظهور از حملونقل پایدار در این قاره تبدیل شده است. این شهر بر اساس شاخص جهانی Copenhagenize بهعنوان برترین شهر آفریقایی از نظر سازگاری با دوچرخهسواری معرفی شد.
به گزارش سرویس ترجمه خبرگزاری ایمنا، بر اساس رتبهبندی شاخص جهانی Copenhagenize، کلیمانه نهتنها در صدر شهرهای آفریقایی دوستدار دوچرخه قرار گرفته، بلکه در سطح جهانی نیز رتبه ۸۳ را به خود اختصاص داده است؛ جایگاهی که برای شهری متوسط در آفریقا، آن هم در شرایط محدودیت منابع مالی و زیرساختی، یک موفقیت چشمگیر محسوب میشود. این دستاورد نتیجه مسیری تدریجی و برنامهریزیشده است که مدیریت شهری کلیمانه در سالهای اخیر با تمرکز بر حملونقل پایدار و بهبود کیفیت زندگی شهروندان دنبال کرده است.
دوچرخهسواری در کلیمانه پیش از آنکه یک پروژه نمادین باشد، پاسخی عملی به نیازهای واقعی شهر بوده است. بخش قابلتوجهی از ساکنان این شهر برای رفتوآمدهای روزمره، دسترسی به محل کار، بازار و مراکز آموزشی از دوچرخه استفاده میکنند. همین واقعیت اجتماعی، زمینه را برای تبدیل دوچرخه به محور اصلی سیاستهای حملونقلی شهر فراهم کرده است. در همین راستا، نخستین گام عملی با احداث سه کیلومتر مسیر اختصاصی و ایمن دوچرخهسواری برداشته شد؛ پروژهای که با حمایت مالی صندوق محیطزیست پرتغال اجرا شد و نقطه آغاز تحول شهری در کلیمانه به شمار میرود.
پس از موفقیت مرحله نخست، شهرداری کلیمانه توانست حمایتهای بینالمللی بیشتری جذب کند. از جمله، ۴۰۰ هزار دلار کمک مالی از بنیاد بلومبرگ به توسعه زیرساختهای حملونقل فعال اختصاص یافت. این منابع امکان گسترش مسیرهای دوچرخهسواری، بهبود ایمنی تقاطعها و ارتقای کیفیت فضاهای عمومی را فراهم کرد. بر اساس برنامههای اعلامشده، طول مسیرهای دوچرخهسواری این شهر تا اواسط سال ۲۰۲۶ به هشت کیلومتر خواهد رسید و هدف نهایی مدیریت شهری، دستیابی به ۱۰ کیلومتر مسیر پیوسته و استاندارد در آینده نزدیک است.
اهمیت تجربه کلیمانه تنها به اعداد و طول مسیرها محدود نمیشود. این شهر تلاش کرده دوچرخهسواری را به بخشی از هویت شهری و فرهنگ عمومی تبدیل کند. برگزاری رویدادهای شهری، ایجاد فضاهای ایمن برای تردد خانوادهها و توجه به نقش دوچرخه در سلامت عمومی و کاهش آلودگی هوا، از جمله سیاستهایی است که به افزایش مقبولیت اجتماعی این رویکرد کمک کرده است. در همین چارچوب، کلیمانه پیشتر نیز با عنوان نخستین «شهر ورزشی آفریقا» مورد توجه قرار گرفته بود؛ عنوانی که بر پیوند میان تحرک بدنی، فضاهای شهری و کیفیت زندگی تأکید دارد.
رتبه نخست کلیمانه در آفریقا در شاخص Copenhagenize 2025 در حالی به دست آمده که شهرهایی مانند کیسومو در کنیا و آدیسآبابا در اتیوپی نیز در رتبههای بعدی این فهرست قرار دارند. این موضوع نشاندهنده شکلگیری روندی روبهرشد در میان شهرهای آفریقایی برای بازاندیشی در الگوهای سنتی حملونقل و حرکت به سمت راهکارهای کمهزینه، پاک و اجتماعیتر است.
کارشناسان شهرسازی معتقدند تجربه کلیمانه اثبات میکند که توسعه زیرساختهای دوچرخهسواری الزاماً نیازمند سرمایهگذاریهای عظیم نیست، بلکه بیش از هر چیز به اراده سیاسی، مشارکت شهروندان و برنامهریزی منسجم وابسته است. موفقیت این شهر میتواند الهامبخش سایر شهرهای آفریقایی و حتی کشورهای در حال توسعه باشد که با چالشهای مشابهی در حوزه ترافیک، آلودگی و نابرابری دسترسی به حملونقل مواجهاند.
کد خبر 943045
