تا همین یک دهه پیش، ستاره شدن مسیر نسبتاً مشخصی داشت؛ بازیگران از سینما و تلویزیون شناخته میشدند، خوانندگان از طریق آلبوم و کنسرت به شهرت میرسیدند و ورزشکاران با حضور در مسابقات بزرگ به چهرههای محبوب تبدیل میشدند. اما گسترش شبکههای اجتماعی این معادله را تغییر داد. امروز بسیاری از چهرههای پرنفوذ، نه از رسانههای رسمی، بلکه از دل تلفنهای همراه میلیونها کاربر متولد میشوند؛ افرادی که تنها با تولید محتوای روزانه، جامعهای گسترده از مخاطبان را پیرامون خود شکل میدهند.
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، ازدحام گسترده هواداران در یکی از برنامههای دیدار با نیما تکیدو، بار دیگر توجهها را به قدرت چهرههای فضای مجازی در جذب مخاطب جلب کرد. برنامهای که قرار بود با ظرفیت مشخص برگزار شود، با حضور جمعیتی بسیار بیشتر از پیشبینیها روبهرو شد؛ اتفاقی که در نهایت به لغو مراسم، آسیبدیدگی این تولیدکننده محتوا و ایجاد اختلال در روند برگزاری برنامه انجامید.
برنامهای که قرار بود با ثبتنام اینترنتی و ظرفیت پنج هزار نفر برگزار شود، ظرف مدت کوتاهی به یکی از پرتجمعترین رویدادهای غیررسمی یک چهره فضای مجازی تبدیل شد. به گفته خود نیما تکیدو، برگزارکنندگان برای حضور حدود ۱۵ هزار نفر نیز آمادگی داشتند، اما حضور شمار زیادی از افراد بدون ثبتنام، تمام پیشبینیها را تغییر داد. ازدحام جمعیت در نهایت به آسیبدیدگی این چهره فضای مجازی، لغو برنامه و ورود نیروهای انتظامی برای کنترل شرایط انجامید.
اما نیما تکیدو کیست که حضورش توانست چنین جمعیتی را به ایرانمال بکشاند؟
نیما تکیدو طی چند سال گذشته، بدون تکیه بر تلویزیون، سینما یا رسانههای رسمی، به یکی از شناختهشدهترین تولیدکنندگان محتوای فارسیزبان تبدیل شده است. بیش از یکونیم میلیون دنبالکننده در اینستاگرام و حدود ۹۰۰ هزار مشترک در یوتیوب، نشان میدهد مخاطبان او تنها بینندگان اتفاقی چند ویدیو نیستند، بلکه جامعهای شکلیافته از نوجوانان و جوانان را تشکیل میدهند که ارتباط مستمری با محتوای او دارند.
تکیدو با تولید ویدیوهای طنز، چالشهای گروهی و کلیپهایی که میان مخاطبان با عنوان «حق و مسموم» شناخته میشوند، توانسته سبک خاصی از ارتباط با مخاطب ایجاد کند؛ سبکی که بر شوخیهای روزمره، ریتم سریع، حضور دوستان و ایجاد فضای صمیمی تکیه دارد.
اما اهمیت این پدیده فقط به تعداد دنبالکنندگان او محدود نمیشود. آنچه چهرههایی مانند نیما تکیدو را از ستارههای نسلهای گذشته جدا میکند، نوع رابطهای است که با مخاطب خود برقرار میکنند. مخاطب امروز تنها بیننده یک برنامه نیست؛ او در تولید محتوا مشارکت میکند، واکنش نشان میدهد و احساس نزدیکی بیشتری با سازنده محتوا دارد.
ماجرای ایرانمال را نیز نمیتوان صرفاً یک اتفاق اجرایی یا یک بینظمی در برگزاری مراسم دانست. این رویداد نشانهای از تغییر الگوی شهرت در ایران است؛ تغییری که در آن، یک تولیدکننده محتوا میتواند بدون حضور در تلویزیون یا سینما، جامعهای بزرگ از مخاطبان را شکل دهد و حتی در فضای واقعی، جمعیتی گسترده را تحت تأثیر قرار دهد.
از رسانههای رسمی تا تلفن همراه؛ تغییر مسیر شهرت
تا همین یک دهه پیش، مسیر مشهور شدن تقریباً مشخص بود. بازیگران از سینما و تلویزیون شناخته میشدند، خوانندگان از طریق آلبوم و کنسرت به شهرت میرسیدند و ورزشکاران با حضور در رقابتهای بزرگ به چهرههای محبوب تبدیل میشدند.
اما شبکههای اجتماعی این معادله را تغییر دادهاند. امروز بسیاری از چهرههای پرنفوذ، نه از مسیرهای سنتی، بلکه از دل تلفنهای همراه میلیونها کاربر متولد میشوند.
در رسانههای سنتی، رابطه مخاطب با هنرمند معمولاً یکطرفه بود؛ مخاطب فیلم را میدید یا برنامه را دنبال میکرد، اما امکان ارتباط مستقیم چندانی وجود نداشت. شبکههای اجتماعی این فاصله را از میان بردهاند. کاربران هر روز بخشی از زندگی تولیدکننده محتوا را دنبال میکنند، برای او پیام میفرستند، در تصمیمهایش مشارکت میکنند و احساس میکنند بخشی از یک جمع بزرگ هستند.
پژوهشگران ارتباطات از این نوع ارتباط با عنوان «رابطه شبهاجتماعی» یاد میکنند؛ رابطهای که در آن مخاطب احساس نزدیکی عاطفی با فردی پیدا میکند که ممکن است هرگز او را از نزدیک ندیده باشد. همین احساس نزدیکی است که میتواند قدرت اثرگذاری یک چهره فضای مجازی را تا حد زیادی افزایش دهد.
از مرتضی پاشایی تا نیما تکیدو؛ تغییر مرجعیت نسل جوان
این نخستین بار نیست که جامعه با شکاف میان شهرت در فضای عمومی و شناخت نسلهای مختلف روبهرو میشود.
آبان ۱۳۹۳، در مراسم تشییع پیکر مرتضی پاشایی نیز حضور گسترده جوانان بسیاری را غافلگیر کرد. آن روزها، بخشی از جامعه و حتی برخی رسانهها با شگفتی میپرسیدند پاشایی کیست و چگونه توانسته چنین جمعیتی را با خود همراه کند. اما همان مراسم نشان داد که مرجعیت فرهنگی نسل جوان الزاماً از مسیر رسانههای رسمی عبور نمیکند. نقد و بررسی چنین پدیدهای به یکی از سوژههای اصلی آن روز رسانهها و کارشناسان تبدیل شد و البته که این نقدها همانند بسیاری از نقدهای رسانهای دیگر، بایگانی و فراموش شد و اثری از نکات کارشناسی منتشرشده در حوزه سیاستگزاری تصمیمسازان و تصمیمگیران فرهنگی دیده نشد.
این در حالی است که پدیدههایی مانند محبوبیت مرتضی پاشایی و امروز چهرههایی مانند نیما تکیدو، نشاندهنده تغییر مسیر شکلگیری محبوبیت هستند. تفاوت اینجاست که در گذشته موسیقی و شبکههای اجتماعی نوپا عامل اصلی گسترش شهرت بودند، اما امروز پلتفرمهای دیجیتال به تنهایی میتوانند یک چهره را به پدیدهای فراگیر تبدیل کنند، پدیدهای که نقاط قوت و ضعف آن، نیازمند نقد و شناسایی جدی کارشناسی است تا تهدیدها و فرصتهای این پدیده نه چندان نوظهور، واکاوی شود.
اقتصاد توجه؛ وقتی دنبالکننده به سرمایه تبدیل میشود
موفقیت تولیدکنندگان محتوای جدید تا حد زیادی به شناخت رفتار مخاطب وابسته است. ویدیوهای کوتاه، تدوین پرشتاب، شوخیهای بیواسطه و استفاده از زبان روزمره، با شیوه مصرف رسانهای نسل جدید هماهنگ شدهاند؛ نسلی که تمایل بیشتری به دریافت سریع محتوا دارد و زمان کمتری را صرف برنامههای طولانی میکند.
در کنار این تغییر، مفهوم «اقتصاد توجه» اهمیت بیشتری پیدا کرده است. در این اقتصاد، مهمترین سرمایه یک فرد نه الزاماً محصولی که تولید میکند، بلکه میزان توجهی است که میتواند از مخاطبان دریافت کند.
تعداد دنبالکنندگان، میزان بازدید و حجم واکنش کاربران، دیگر فقط آمارهای ساده نیستند؛ آنها به سرمایهای واقعی تبدیل شدهاند که میتواند قدرت اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی ایجاد کند.
ماجرای ایرانمال دقیقاً در همین چارچوب قابل تحلیل است. تعداد دنبالکنندگان یک صفحه دیگر فقط یک عدد روی نمایشگر تلفن همراه نیست، بلکه میتواند در مدت کوتاهی به نیرویی واقعی برای جابهجایی هزاران نفر تبدیل شود.
قدرت تازه، مسئولیتهای تازه
گسترش نفوذ چهرههای فضای مجازی، مسئولیتهای جدیدی نیز ایجاد کرده است. هرچه دامنه اثرگذاری یک فرد بیشتر باشد، پیامدهای تصمیمها و فعالیتهای او نیز گستردهتر خواهد بود.
برگزاری یک دیدار عمومی، معرفی یک محصول یا حتی انتشار یک فراخوان ساده میتواند رفتار هزاران نفر را تغییر دهد. به همین دلیل، برنامههایی که با حضور چهرههای پرمخاطب فضای مجازی برگزار میشوند، دیگر نمیتوانند مانند یک دورهمی کوچک مدیریت شوند.
انتخاب محل مناسب، کنترل دقیق ورودیها، پیشبینی تعداد واقعی شرکتکنندگان و هماهنگی با نهادهای مسئول، بخشی از الزاماتی است که برای چنین رویدادهایی باید در نظر گرفته شود. زیرا قدرت بسیجکنندگی فضای مجازی، گاهی بسیار سریعتر از ظرفیتهای فیزیکی یک مکان رشد میکند.
وقتی سرگرمی سریع بر آثار فاخر غلبه میکند
در کنار این تحول، پرسش دیگری نیز مطرح میشود؛ تغییر ذائقه فرهنگی مخاطبان، بهویژه در میان نسل جوان.
بخش قابل توجهی از پرمخاطبترین محتواهای امروز را ویدیوهای کوتاه طنز، شوخیهای اینترنتی و سرگرمیهای سبک تشکیل میدهند؛ محتواهایی که معمولاً با ریتم تند و مصرف سریع طراحی میشوند. در مقابل، بسیاری از آثار جدیتر و فاخر در سینما، تئاتر، ادبیات و مستند، برای جذب مخاطب گسترده مسیر دشوارتری دارند.
این روند البته تنها مختص ایران نیست و یکی از پیامدهای اقتصاد توجه در جهان امروز به شمار میرود؛ اقتصادی که در آن، سرعت دیدهشدن و توانایی جلب توجه، گاهی بر عمق و کیفیت محتوا غلبه میکند.
پرسش مهم اینجاست که در این رقابت تازه برای جلب توجه، سهم آثار فرهنگی عمیقتر و نهادهای تولیدکننده محتوای جدی چه خواهد بود؟ زیرا در جهانی که توجه به ارزشمندترین سرمایه تبدیل شده است، تنها تولید محتوا کافی نیست؛ مسئله اصلی این است که چه محتوایی توانایی دیده شدن پیدا میکند.
ماجرای نیما تکیدو و ازدحام ایرانمال را میتوان یکی از نمونههای روشن مواجهه جامعه با این واقعیت تازه دانست؛ واقعیتی که نشان میدهد ستارههای امروز ممکن است نه از استودیوهای تلویزیونی یا پرده سینما، بلکه از صفحه تلفن همراه میلیونها کاربر متولد شوند.
۵۹۵۹
کد مطلب 2251440
-
بیش از ٧ هزار نفر از ۶ نمایش روی صحنه دیدن کردند
-
ازدحام جمعیت برای نیما تکیدو، خلوتی برای آثار فاخر / پیام هشدار زیرپوستی این استقبال گسترده چیست؟
-
وقتی مریلا همیشه میتواند
-
پیش تولید فیلم سینماییِ کودک «فرشته نجات» آغاز شد
-
همکاری ملیکا شریفینیا با بهاره رهنما
-
کارگردان سینما و تلویزیون در مقام مشاور نمایش «شهرک»: درباره تئاتر صاحبنظر نیستم و خیلی نمیدانم
-
پایان تصویربرداری فیلم کوتاه «این فیلم جغرافیا ندارد»/ روایتی از تضادهای درونی یک نیروی نظامی
-
کشتار، جنگ و روایت با یک نمایش روی صحنه میرود
-
ازدحام جمعیت برای نیما تکیدو، خلوتی برای آثار فاخر / پیام هشدار زیرپوستی این استقبال گسترده چیست؟
-
کنارشان هستم تا دلگرم باشند که کسی پشتشان است/ منوچهر هادی در مقام تهیهکننده تئاتر چه میکند؟